Lokal Anestezi Nedir? Diş Tedavisinde Uyuşturma Rehberi
Lokal anestezi, vücudun yalnızca belirli bir bölgesini geçici olarak uyuşturan, kişinin bilincini kapatmayan anestezi türüdür. Diş hekimliğinde dolgu, kanal tedavisi, diş çekimi ve implant gibi işlemlerin ağrısız yapılmasını sağlar; uyuşma çoğunlukla 2–4 saat içinde kendiliğinden geçer.
Lokal anestezi ne demek?
"Lokal" yerel, "anestezi" ise duyunun ortadan kalkması demektir. Lokal anestezide uygulanan madde, bölgedeki sinirlerin ağrı sinyalini beyne iletmesini geçici olarak engeller. Kişi uyanıktır, konuşabilir ve dokunma ya da basınç hissini çoğu zaman algılar; ancak keskin ağrı hissedilmez.
Genel anesteziden farkı, bilincin kapanmaması ve solunumun desteklenmesine gerek olmamasıdır. Sedasyonda ise kişi ilaçla sakinleştirilir; diş tedavisinde sedasyon uygulansa bile ağrıyı kesen yine lokal anestezidir.
Diş tedavisinde lokal anestezi nasıl yapılır?
Diş uyuşturma iki aşamada yapılır:
- Yüzey (topikal) anestezi: İğnenin gireceği diş eti bölgesine uyuşturucu jel ya da sprey sürülür. Bu, iğne batışının hissedilmesini azaltır.
- İnfiltrasyon anestezisi: Uyuşturucu sıvı, tedavi edilecek dişin kök ucuna yakın diş etine yavaşça verilir. Üst çene dişlerinde ve alt çene ön dişlerinde genellikle yeterlidir.
- Blok (sinir bloğu) anestezisi: Alt çene azı dişlerinde kemik daha kalın olduğu için çeneye giden ana sinirin yakınına uygulanır. Bu durumda dudak, dilin yarısı ve çenenin bir tarafı birlikte uyuşur.
Uyuşma birkaç dakika içinde başlar. Hekim tedaviye başlamadan önce bölgenin yeterince uyuştuğunu kontrol eder; gerekirse ek doz yapılır.
Lokal anestezi iğnesi acıtır mı?
İğne çok incedir ve yüzey anestezisi sonrası çoğu kişi yalnızca hafif bir batma ya da basınç hisseder. Sıvının yavaş verilmesi yanma hissini azaltır. Diş hekimi korkusu olanlar bunu önceden söylemelidir; işlem adım adım anlatılarak, gerekirse molalarla yapılabilir.
Diş uyuşması ne zaman geçer?
Dişin kendisindeki uyuşma tedaviden kısa süre sonra azalmaya başlar; dudak, yanak ve dildeki uyuşma ise çoğunlukla 2–4 saat sürer. Alt çenede blok anestezisi yapıldıysa bu süre 4–5 saate uzayabilir. Süreyi uygulanan madde, miktar, bölge ve kişinin metabolizması belirler.
Uyuşma geçerken karıncalanma hissi normaldir. Bölgeyi ovmak, yürüyüş yapmak ya da ılık kompres uygulamak çoğu zaman uyuşmayı biraz daha erken çözer; ancak süreyi belirgin kısaltan güvenli bir ev yöntemi yoktur.
Anestezi sonrası dikkat edilmesi gerekenler
- Uyuşukluk geçene kadar yemek yenmemelidir. Dudak, yanak ve dil hissedilmediği için ısırılabilir; özellikle çocuklarda dudak ısırma yaraları sık görülür.
- Sıcak içecekler uyuşma geçene kadar beklenmelidir; ağız haşlanabilir ve fark edilmez.
- Su içerken ağızdan kaçabilir; pipet ya da küçük yudumlar işe yarar.
- İğne yerinde 1–2 gün hafif hassasiyet ya da küçük bir morluk olabilir; kendiliğinden geçer.
- Diş çekimi sonrası uyuşma geçerken ağrı başlayabilir. Gerekirse hekimin önerdiği ya da reçetesiz bir ağrı kesici, prospektüsteki doza uyularak ve gerekirse eczacıya danışılarak kullanılabilir. Çekim sonrası bakım için 20'lik diş çekimi sonrası sayfasına bakılabilir.
Lokal anestezinin yan etkileri
Diş hekimliğinde kullanılan lokal anestezi genel olarak güvenlidir; yan etkiler çoğunlukla hafif ve kısa sürelidir:
- Çarpıntı ve titreme: Bazı anestezik sıvılarda damarları daraltan bir madde bulunur; birkaç dakika süren kalp çarpıntısı hissi yapabilir.
- Baş dönmesi, bayılma hissi: Çoğunlukla iğneye ya da tedaviye bağlı kaygıdan kaynaklanır; aç gelmemek ve hekime haber vermek yeterlidir.
- Morluk ve ağız açmada zorluk: Blok anestezisinden sonra birkaç gün sürebilir.
- Uzun süren uyuşma: Nadiren sinire temas sonucu uyuşma ya da karıncalanma günlerce sürebilir; çoğu kendiliğinden düzelir ancak mutlaka hekime bildirilmelidir.
- Alerji: Gerçek anestezi alerjisi çok nadirdir ancak ciddi olabilir.
Lokal anestezi kremi diş tedavisinde kullanılır mı?
Eczanelerde satılan lokal anestezi kremleri genellikle cilt için (epilasyon, dövme, iğne öncesi) üretilir ve ağız içinde kullanılmak üzere tasarlanmamıştır. Diş hekimliğinde ağız içine uygun yüzey anestezisi jel ve spreyleri kullanılır; bunlar iğne acısını azaltır ama tek başına dolgu ya da çekim için yeterli uyuşma sağlamaz. "En etkili lokal anestezi kremi" gibi ürün karşılaştırmaları yerine, ağız içi kullanım için hekimin önerisine uyulmalıdır. Diş ağrısını evde krem ya da jelle bastırmak sorunu geçirmez; nedenini tedavi etmek gerekir (diş ağrısı).
Lokal anestezi hangi diş tedavilerinde yapılır?
- Derin dolgu ve kanal tedavisi
- Diş çekimi ve gömülü diş operasyonları (çene cerrahisi)
- İmplant uygulaması
- Derin diş eti temizliği ve diş eti tedavileri
- Kaplama için diş kesimi
Yüzeysel dolgu veya diş taşı temizliği gibi işlemlerde çoğu zaman anestezi gerekmez; hassasiyet varsa istenebilir. Lokal anestezi ayrı bir kalem olarak değil, genellikle tedavi ücretinin içinde değerlendirilir.
Uyuşma olmuyorsa ne olur?
İltihaplı (apseli) dişlerde dokunun asitliği nedeniyle anestezi daha zor tutar; bu durumda hekim farklı teknik ya da ek doz uygular, gerekirse önce iltihabın gerilemesini bekler (diş apsesi). Tedavi sırasında ağrı hissedilirse el kaldırarak haber vermek yeterlidir; ağrıya katlanmak gerekmez.
Sık sorulan sorular
Lokal anestezi nedir?
Vücudun yalnızca belirli bir bölgesini geçici olarak uyuşturan, bilinci kapatmayan anestezi türüdür. Diş tedavisinde ağrısız dolgu, kanal tedavisi, çekim ve implant yapılmasını sağlar.
Lokal anestezi ne demek?
Yerel uyuşturma demektir. Uygulanan bölgedeki sinirlerin ağrıyı iletmesi geçici olarak engellenir; kişi uyanıktır ve konuşabilir, basınç hissedebilir ama ağrı hissetmez.
Diş uyuşması kaç saatte geçer?
Dudak, yanak ve dildeki uyuşma çoğunlukla 2–4 saat sürer. Alt çenede sinir bloğu yapıldıysa 4–5 saate uzayabilir. 24 saati geçen uyuşma hekime bildirilmelidir.
Lokal anestezi iğnesi acıtır mı?
Önce diş etine uyuşturucu jel sürüldüğü ve çok ince iğne kullanıldığı için çoğu kişi yalnızca hafif bir batma ya da basınç hisseder. Sıvının yavaş verilmesi yanmayı azaltır.
Lokal anestezinin yan etkileri nelerdir?
En sık görülenler kısa süreli çarpıntı, titreme, iğne yerinde morluk ve hassasiyettir. Nadiren uzun süren uyuşma veya alerji görülebilir; nefes darlığı, yüz-dil şişmesi gibi belirtilerde beklemeden acile başvurulmalıdır.
Anestezi sonrası ne zaman yemek yenir?
Uyuşukluk tamamen geçene kadar beklenmesi önerilir. Uyuşukken dudak, yanak veya dil fark edilmeden ısırılabilir, sıcak yiyecek ve içecekler ağzı haşlayabilir.
Lokal anestezi orucu bozar mı?
Diyanet'in yaygın görüşüne göre beslenme amacı taşımayan tedavi iğneleri orucu bozmaz. Ancak diş tedavisi sırasında su, ilaç ya da kan yutulursa durum değişebilir. Kesin hüküm için Diyanet'in resmi kaynaklarına başvurulabilir.
Hamilelikte diş tedavisinde lokal anestezi yapılır mı?
Gerekli durumlarda yapılabilir; hekim uygun maddeyi ve miktarı seçer. Gebelik mutlaka önceden söylenmeli, mümkünse planlı tedaviler gebeliğin ikinci üç ayına bırakılmalıdır.
Lokal anestezi tutmazsa ne yapılır?
Özellikle iltihaplı dişlerde uyuşma zor olabilir. Hekim ek doz, farklı teknik ya da önce iltihabı azaltma yoluna gider. Tedavi sırasında ağrı hissedilirse hekime hemen haber verilmelidir.